Niewielka odległość dzieląca nasze kraje, tranzytowe położenie przy drogach wiodących na południe Europy, dobra i stosunkowo niedroga baza turystyczna, bogactwo różnorodnych zabytków historycznych i zróżnicowane walory środowiska przyrodniczego to główne zalety Węgier. Nie bez znaczenia jest też fakt, że Polacy przyjeżdżający nad Dunaj są zawsze mile widzianymi gośćmi i sympatię gospodarzy czują na każdym kroku. Rząd węgierski propaguje też szeroko atuty własnego kraju, otwierając w ostatnim czasie cały szereg Narodowych Przedstawicielstw Turystyki Węgierskiej w krajach europejskich m.in. jedno z takich przedstawicielstw od miesiąca funkcjonuje już w Warszawie. Lansuje ono hasło służące zmianie stereotypu oferty turystycznej, które brzmi : „Węgry to nie tylko Budapeszt”.

Do tej pory najliczniej odwiedzanym miejscem przez turystów zagranicznych pozostaje cały czas stolica kraju, a w niej do „żelaznych punktów” każdej z wycieczek należą : Parlament, Baszty Rybackie, Katedra Macieja, Wzgórze Zamkowe, Wzgórze Gellerta, Plac Bohaterów z Pomnikiem Millenium.

Budapeszt zapewnia także turystom wielkie możliwości rekreacyjne. Można tu korzystać z licznych cieplicowych, bardzo dobrze wyposażonych basenów, znanego w całej Europie wesołego miasteczka. Dużym powodzeniem cieszy się stołeczne ZOO. Zwolennicy spacerów górskich skorzystać mogą w obrębie miasta w okolice Csilleberci z kilkunastu znakowanych szlaków turystycznych i nawet z kolejki górskiej. Melomanów Budapeszt kusi dużą liczbą koncertów najbardziej uznanych na świecie zespołów i solistów. Wielką atrakcją są także wyścigi Formuły I, w tzw Marlboro Hungarian Grand Prix startuje cała czołówka światowa. Po wyczerpujących godzinach poświęconych na poznanie zabytków miasta lub po emocjach związanych z koncertami i zawodami sportowymi chwilę ukojenia przynoszą bez wątpienia wizyty w licznych restauracjach i czardach. Tu przy dźwiękach muzyki cygańskiej bądź czardasza rozkosztować się można słynną zupą rybną, paprykarzem, plackiem węgierskim, popijając świetne wino z Tokaju bądź Egeru.

Doskonałe położenie stolicy Węgier i niewielka powierzchnia kraju sprawiają, że z Budapesztu można dostać się w ciągu zaledwie 2 – 3 godzin do innych miejsc godnych odwiedzenia. Poza stolicą najczęściej odwiedzanym przez turystów miejscem jest Balaton – największe jezioro w Środkowej Europie. Jezioro jest stosunkowo płytkie, to też woda w nim nagrzewa się bardzo szybko, a temperatura jej w lecie osiąga 22 – 28^oC. Dzięki temu sezon turystyczny zaczyna się tu już w połowie czerwca i trwa aż do połowy września. Dno jeziora obniża się, zwłaszcza po stronie południowej, bardzo łagodnie to też Balaton jest bardzo bezpiecznym kąpieliskiem. Na jeziorze zakazane są sporty motorowodne, panuje tu cisza i spokój. Można uprawiać żeglarstwo i surfing. Poza licznymi hotelami, ośrodkami wczasowymi zlokalizowano tu również dużą ilość ośrodków kolonijnych i obozowych, z których coraz częściej korzysta również młodzież z Polski.

Nie mniejszą niż Balaton popularnością cieszy się najsłynniejsze węgierskie uzdrowisko w Hajduszoboszlo, położone we wschodniej części kraju. Lecznicze kąpielisko funkcjonuje tu przez cały rok, a w trakcie lata uruchamianych jest kilkanaście basenów ze sztucznymi falami, podwodnymi masażami i wielkimi zjeżdżalniami. W uzdrowisku leczy się wszelkiego rodzaju schorzenia układu kostnego, dróg oddechowych, choroby kobiece. Znacznie mniej osób dociera do innych węgierskich uzdrowisk zlokalizowanych zazwyczaj na południu kraju m.in. Gyula przy granicy rumuńskiej, bądź Harkany przy granicy z Chorwacją. Ceny są tu znacznie niższe, a ośrodki te znajdują się już w katalogach polskich biur turystycznych.

Co roku poprawia się też dostępność komunikacyjna Węgier. Najwięcej turystów dociera tu własnymi samochodami, lecz dla tych którzy wola podróżować pociągiem lub autobusem podróż nie powinna być ani kłopotliwa, ani uciążliwa. Codziennie do Budapesztu dojeżdżają 4 pociągi z Polski, wyjeżdżające z Warszawy poprzez Katowice, ze Szczecina przez Poznań i Wrocław oraz z Krakowa. Koleją można też dotrzeć bezpośrednio z Polski do m.in. Pecsu, Miskolca, Szolnok. Kilku biur turystycznych umożliwiło także sezonowe połączenie autobusowe łączące stolicę Węgier z Warszawą, Krakowem, Śląskiem. Podróż autobusem odbywa się zazwyczaj nocą, z Warszawy do Budapesztu jedzie się tylko około 12 godzin, a bilet w obie strony kosztuje 200 – 250 PLN od osoby.

Dlaczego pragnie Pani zainteresować polskie biura turystyczne sprzedażą imprez w Dalmacji ?

Jest bardzo wiele przyczyn , dla których zainteresowanie moich Rodaków przyjazdami do Dalmacji powinno być duże. Główne z nich to: wspaniałe , czyste, ciepłe morze, łagodny klimat, bardzo dobrze rozwinięta sieć usług turystycznych , a także dawne przyzwyczajenia Polaków do spędzania urlopu w okolicach Makarskiej, Trogiru, Splitu czy Dubrovnika.

Obawiam się, że pomimo tych niezaprzeczalnych walorów , o których Pani mówi może być jedna niebagatelna przeszkoda – obawa o bezpieczeństwo turystów w Chorwacji .

Dlatego zaprosiłam Panów do Splitu , abyście mieli okazję przekonać się , że ani tu ani na pozostałym odcinku wybrzeża nie ma żadnych działań wojennych , życie toczy się normalnym rytmem, funkcjonują wszystkie instytucje, sklepy, kawiarnie, restauracje, transport itd.

Rzeczywiście w czasie naszego przejazdu autostradą transadriatycką od Opatiji aż po Split nie stwierdziliśmy żadnych zagrożeń dla ewentualnych turystów . Co zamierzają zrobić władze turystyczne regionu , biura podróży, hotelarze , aby wpływać na świadomość przyszłych Gości, że do Dalmacji można już spokojnie przyjeżdżać ?

Zapraszamy przedstawicieli wielu biur turystycznych z Polski , aby przyjechali sami zobaczyć jak wygląda sytuacja . Cieszę się bardzo , że przedstawiciele dwóch biur z regionu łódzkiego „TOURPOLU” i „PA-CO-TOURU” już znają sytuację. Mam nadzieję, że będą oni propagatorami przyjazdów turystycznych Polaków do Dalmacji. Ponad to przewidujemy organizację kilku workshopów poświęconych Chorwacji w Polsce , uczestnictwo w targach turystycznych m.in. w Poznaniu . Dziennikarzy i pracowników biur turystycznych zapraszamy na wyjazdy studialne do Dalmacji.

Czy ceny usług turystycznych w 1996 roku będą preferencyjne ?

Oczywiscie zdajemy sobie sprawę , że aby znów pozyskać liczne rzesze turystów (wszak turystyka ma dostarczyć największych wpływów do budżetu) musimy zastosować ceny preferencyjne . O szczegółach za wcześnie dziś dokładnie mówić . Myślę, że oferta cenowa na przyszły rok zostanie dokładnie opracowana do grudnia br. Jeszcze raz podkreslam, że będą to ceny preferencyjne.

Do jakiej grupy turystów będzie skierowana ta oferta ?

Walory turystyczne Dalmacji i jej zagospodarowanie turystyczne pozwalają na to , aby była to oferta maksymalnie zróżnicowana . Jesteśmy gotowi przyjąć turystów o bardzo wygórowanych potrzebach-zapewnić im luksusowe warunki pobytu. Dysponujemy też bazą dla przeciętnie zamożnych turystów. Wśród nich największym powodzeniem cieszą się kilku-osobowe apatramenty z dobrze wyposażoną kuchnią . Mamy też do dyspozycji dziesiątki tysięcy miejsc w kwaterach prywatnych i na campingach. Nie zapominamy też o wypoczynku dla najmłodszych, duża baza kolonijno-obozowa czeka na grupy dzieci i młodzieży.

Dziś wielu turystów w Polsce szuka oferty jeszcze bardziej urozmaiconej, myślę tu o turystyce kwalifikowanej. W Łodzi działają bardzo aktywnie kluby płetwonurków , czy mają po co przyjeżdżać nad Adriatyk ?

Oczywiście , tak. Ciepła krystalicznie czysta woda pozwala na obserwację bogatego życia podwodnego . Właściciele dużych 20 osobowych jachtów morskich są przygotowani do organizacji takich eskapad z możliwością nurkowania w różnych miejscach w czasie 10 lub 14 dniowego rejsu.

Proponują oni także organizację podobnych rejsów turystycznych , w czasie których istnieje możliwość poznania różnych zakątków wybrzeża Chorwacji, wielu wysp.

Zmieńmy trochę temat naszej rozmowy. Skąd tak bliska sercu Polaków nazwa Pani Biura Turystycznego „ADRIAPOL” ? Czy utrzymuje Pani jakieś kontakty z polskimi biurami i organizacjami turystycznymi ?

Od wielu lat jestem związana pracą w turystyce. Ukończyłam zakopiańską szkołę Hotelarsko-Turystyczną , później pracowałam w „Orbisie” w Krynicy Górskiej. Po przyjeździe do Splitu , w którym mieszkam od 20 lat podjęłam pracę w największym biurze turystycznym w Chorwacji „DALMACJATURIST” . Od ponad roku prowadzę własne biuro „ADRIAPOL”.Jego nazwa ma nawiązywać do związków turystycznych, które chciałabym odnowić między Polską a Dalmacją, czyli ziemią położoną na wspaniałym wybrzeżu Adriatyku. Na razie wysyłam grupy turystów z Chorwacji do Polski , głównie do mojej rodzinnej Krynicy . Oczekuję na pojawienie się pierwszych grup turystycznych z Polski. Z sąsiednich krajów tj z Czech i Słowacji już od dwóch lat przyjeżdża wielu turystów i wczasowiczów.

Dziękuję serdecznie za rozmowę , zaproszenie do Splitu i wspaniałe przyjęcie naszej grupy. W czasie krótkiego pobytu w Dalmacji mieliśmy sposobność zobaczyć niepowtarzalne piękno tego kraju , bardzo dobrze rozwiniętą bazę turystyczną i doświadczyć wielkiej gościnności Gospodarzy . Są to wspaniałe walory, które powinny przyciągać liczne rzesze turystów.

Wywiad przeprowadził – JAROSŁAW FISCHBACH Z BIURA TURYSTYCZNEGO „TOURPOL”

Opis zdjęcia : Grażyna Alujević wraz z przedstawicielami polskich biur turystycznych „TOURPOL” i „PA-CO-TOUR”

Dalmacja czeka na polskich turystów

Jarosław Fischbach z Biura Turystycznego „Tourpol” rozmawia z Mili Razovicem, szefem Urzędu Turystyki w Dalmacji.

- Panie Dyrektorze, czy obecna sytuacja polityczno-gospodarcza w Chorwacji pozwala na rozwój turystyki przyjazdowej do jednego z najpiękniejszych zakątków Europy, jakim jest Dalmacja?

- Mam nadzieję i jednocześnie głębokie przekonanie, że sytuacja polityczna w Chorwacji jest ustabilizowana, nie grożą nam już działania wojenne, do uregulowania pozostaje problem wschodniej Sławonii. Są wszelkie przesłanki, aby ten ostatni problem rozwiązać na drodze rokowań pokojowych..

Jest to region położony z dala od Dalmacji. Na wybrzeżu – od Istrii aż po Riwierę Makarską nie było działań wojennych, nie ma też żadnych zniszczeń, śladów wojny. Już teraz, po normalizacji sytuacji politycznej kapitał zagraniczny zainteresowany jest inwestycjami turystycznymi w Dalmacji.

Liczę że sezon w 1996 roku da duży impuls do odrodzenia turystyki w naszym kraju i ilość turystów

przyjeżdżjących na urlopy do Dalmacji systematycznie z roku na rok będzie wzrastała.

Turystyka do momentu wybuchu wojny przynosiła największe dochody, sięgały one ok.4 mld marek niemieckich rocznie.

- Czy biura turystyczne, hotelarze oraz Urząd Turystyki w Dalmacji zainteresowani są przyjazdami turystów polskich i co zamierzacie Państwo uczynić aby jak najwięcej Polaków odwiedziło Chorwację?

- Przyjazdy turystów z Polski są obecnie rzadkością. Wasi sąsiedzi – Słowacy i Czesi przyjeżdżają do nas znacznie częściej. Polska jest więc tym krajem, w którym nasza aktywność musi być znacznie większa. Już na przełomie listopada i grudnia przedstawiciele Dalmacji przyjadą do Polski m.in. do Krakowa i Rybnika, aby propagować naszą ofertę. Byliśmy też obecni na ostatnich targach turystycznych w Poznaniu. Liczymy że na wiosnę kontakty te będą bardziej zintensyfikowane.

- Korzystając z Państwa obecności w Polsce , pragnę Panu zaproponować pomoc w organizacji work shopu poświęconego Dalmacji w Łodzi. Sądzę że zainteresowanie wyjazdami turystycznymi w okolice Splitu, Trogiru, Makarskiej w naszym prawie milionowym mieście będzie duże. Wyjazdy mieszkańców Łodzi i regionu łódzkiego do Dalmacji w latach 70-tych

i 80-tych były bardzo popularne, warto byłoby reaktywować.

- Dziękuję za tę propozycję. Oczywiście jest ona dla mnie bardzo interesująca i chętnie z niej skorzystam. Będzie to dla mnie kolejna okazja do przekonania Polaków , że w lecie 1996 roku warto wybrać się na wypoczynek do słonecznej, gościnnej i dobrze przygotowanej na przyjęcie turystów Dalmacji.

- Wybrzeże Dalmacji z wielu względów powinno być wyjątkowo atrakcyjne dla Polaków. Krajobrazowo jest to najpiękniejszy fragment wybrzeża Adriatyku – połączenie czystego, ciepłego morza z wysokimi górami. Znana jest też słowiańska gościnność Chorwatów, wielka życzliwość dla turystów. Nie bez znaczenia jest też fakt, że z Polski do Chorwacji jest znacznie bliżej niż na riwierę włoską, francuską czy hiszpańską. Pozostaje tylko problem jak przekonać Polaków, że pobyt w Chorwcji, w lecie przyszłego roku będzie już zupełnie spokojny

i bezpieczny.

- To Państwo, którzy nas odwiedzacie możecie o tym zaświadczyć, pokazać filmy, przekazać informacje, napisać w prasie. My też będziemy o tym przekonywać w trakcie naszej wizyty w Waszym kraju. Sądzę jednak, że najbardziej przekonujące będzie zorganizowanie wyjazdu studialnego dla dziennikarzy, pracowników biur turystycznych z Polski do Dalmacji. Najdogodniejszym terminem byłby koniec lutego, początek marca przyszłego roku, tak aby można było podpisać umowy

o współpracy przed rozpoczęciem sprzedaży oferty letniej.

- Jest to doskonały pomysł, myślę że nic lepiej nie przekona potencjalnych kontrahentów jak bezpośrednia wizyta w Dalmacji, obejrzenie bazy turystycznej prowadzonej przez fachową kadrę. Proszę jednak pamiętać, że turystów tradycyjnie wypoczywających w Dalmacji w latach 70-tych i 80-tych przejęły inne kraje, głównie śródziemnomorskie. Co zamierza zrobić Urząd Turystyki aby „odzyskać” turystów?

- Oczywiście, dobrze o tym wiem, ale sądzę że mamy wiele atutów, których brak innym krajom.Na przykład wybrzeże Adriatyku po stronie chorwackiej jest znacznie czystsze , niż po stronie włoskiej, krajobrazowo jest też bardziej urozmaicone.

Nie ulega wątpliwości , że musimy zastosować mocno preferencyjne ceny, aby pozyskać kontrahentów.Pobyt w Chorwacji będzie więc tańszy niż we Włoszech czy we Francji. Jeśli mówimy o turystach z Polski, liczę na to , że jako narody słowiańskie dobrze się wzajemnie rozumiemy, lubimy i cenimy. Jestem przekonany, że Polacy będą się lepiej czuć niż w jakimkolwiek innym zakątku basenu Morza Śródziemnego.

- Serdecznie dziękuję Panu za rozmowę i do zobaczenia w Łodzi.

*****************************************************************************

WORK SHOP DALMACJA ’96 zorganizowany wspólnie przez Urząd Turystyki Dalmacji, Agencję Turystyczną Adriapol ze Splitu kierowaną przez Polkę p.Grażynę Alujevic oraz Biuro Turystyczne „Tourpol” i Biuro Turystyczne „Pa-Co-Tour” odbędzie się w Łodzi 5 grudnia 1995r.

Uczestniczyć w nim będą ze strony chorwackiej m.in. Dyrektor Urzędu Turystyki Dalmacji, Dyrektor Wydziału Oświaty i Edukacji Dalmacji, przedstawiciele biur turystycznych i hotelarzy.

W dniach 25.02. – 02.03.96 planowany jest wyjazd studialny do Chorwacji.

Przedstawicieli biur turystycznych, zakładów pracy zainteresowanych nawiązaniem wspólpracy

z Dalmacją prosimy o kontakt z BT”Tourpol” w Łodzi.Piramowicza 9 tel/fax 32-35-60, tel.30-30-15.

Na zdjęciu: Mili Razovic- Dyrektor Urzędu Turystyki Dalmacji (w środku) podczas spotkania

z przedstawicielami polskich biur podróży.

Czy wakacje w 1996 roku spędzimy w słonecznej i gościnnej Dalmacji?

W ostatnich tygodniach władze turystyczne Dalmacji wraz z przedstawicielami biur turystyznych

i hotelarzy wykazują bardzo dużą aktywność na rynku polskim.

Na ich zaproszenie przedstawiciele biur turystycznych regionu łódzkiego:BT „Tourpolu”

i BT „Pa-Co-Touru” mieli możliwość zapoznania się z walorami turystycznymi i zagospodarowaniem wybrzeża Adriatyku w okolicach Splitu.

Chorwaci brali też udział w tegorocznych targach turystycznych w Poznaniu.

W najbliższym czasie wybierają się także do Krakowa , na Śląsk oraz do Łodzi.

Celem wizyt w Polsce jest przekonanie tour operatorów, że najwyższy już czas zwiększenia aktywności na terenie Dalamcji. Obecnie, przy normalizacji sytuacji politycznej w Chorwacji, jest to kraj zupełnie bezpieczny dla turystów i wczasowiczów. Czesi, Słowacy, Włosi już od dwóch lat wysyłają liczne grupy turystów na wybrzeże Dalmacji. Przed nami powtórne odkrycie tego, jakże pięknego i ciekawego regionu. Krystalicznie czyste i ciepłe morze styka się bezpośrednio z wysokimi górami.

Całe wybrzeże Adriatyku jest tu bardzo intensywnie zagospodarowane, a obiekty zazwyczaj położone nad malowniczymi zatokami.

Oferta wypoczynku przygotowana przez Chorwatów jest bardzo różnorodna. Istnieje możliwość zarezerwowania miejsc noclegowych w luksusowych hotelach, apartamentach, ale także w kwaterach prywatnych, przyczepach campingowych, na campingach.

Miłośnicy sportów wodnych będą mieli do dyspozycji sprzęt pływający. Istnieje także możliwość zarezerwowania dużych, 20-osobowych jachtów morskich i zaplanowania dowolnej trasy rejsu.

Specjalne rejsy organizowane będą dla miłośników nurkowania.

Nie zapomniano także w ofercie o wypoczynku dla najmłodszych- na grupy dzieci i młodzieży czeka wiele ośrodków kolonijnych,o znacznie lepszym standardzie niż we Włoszech.

Oferowane obiekty turystyczne położone są w różnych miejscowościach na wybrzeżu m.in. w: Makarskiej, Baskim Polju, Baskiej Vodie, Splicie, Trogirze, na wyspach: Brac, Hvar, Korcula.

Każdy może znaleźć coś dla siebie.

Specjalną ofertę przygotowali Chorwaci dla klubów sportowych, istnieje możliwość organizacji dla nich specjalistycznych obozów.

W dniu 5 grudnia na work shopie zorganizowanym w Łodzi wspólnie przez : Urząd Turystyki

w Dalmacji, Agencją Turystyczną „Adriapol” prowadzoną przez Polkę-Grażynę Alujevic, BT „Tourpol” oraz BT”Pa-Co-Tour” będzie można zapoznać się z ofertą dotyczącą wypoczynku w Dalmacji. Zainteresowanych organizatorzy zapraszają także na studialny wyjazd do Chorwacji pod koniec lutego przyszłego roku.

Wśród chorwackich gości, poza reprezentantami hotelarzy i biur turystycznych będą także przedstawiciele władz regionu, m.in.: Dyrektor Urzędu Turystyki Dalamacji, Dyrektor Wydziału Oświaty i Edukacji. Świadczy to o dużym zainteresowaniu władz Dalmacji polskim, łódzkim rynkiem turystycznym.

Poza spotkaniami z przedstawicielami polskich biur podróży, zakładowych służb socjalnych zaplanowane są także seminaria i wykłady w Uniwersytecie Łódzkim i w Prywatnym Zespole Szkół Hotelarsko-Turystyczno-Gastronomicznych.

Bliższe informacje w o szczegółach imprezy można uzyskać u jednego ze współorganizatorów:

BT”Tourpol”, Łódź,Piramowicza 9 ,fax/tel.32-35-60, tel.30-30-15.

Po kilku dniach pobytu w Splicie i okolicach , czas wracać do Polski. Trasa naszego przejazdu ze Splitu do Polski może wieść dwiema drogami: bardzo piękną i atrakcyjną widokowo trasą transadriatycką do Rijeki bądź dużo krótszą drogą przez Zagrzeb. Ze względów czasowych wybieramy ten drugi wariant wiodący przez tzw. Krainę – tereny niedawnych działań wojennych. Przed dwoma miesiącami miały tu miejsce ciężkie walki między armią chorwacką a Serbami. Pełni obaw, czy dla zwykłego turysty jest to trasa dostępna, wypytujemy o możliwości przejazdu wiele osób w Splicie. Wszyscy jednoznacznie podkreślają , że nie ma najmniejszych obaw o przejezdność i bezpieczeństwo na tej trasie. Jest to dla Chorwatów główny trakt wiodący do stolicy.

Mimo tych zapewnień wyjeżdżamy pełni obaw ze Splitu. W mieście nie widać śladów wojny, życie toczy się w normalnym rytmie. Ulice, kawiarnie pełne są ludzi. Funkcjonują wszystkie instytucje, transport, komunikacja, handel. Nie widać oddziałów wojskowych, posterunków policji tyle co w innych krajach. Może tylko mniej turystów, ale przecież to już koniec sezonu- połowa października.

Wyjeżdżając ze Splitu samochód wspina się ostro w górę, musimy osiągnąć wysokość pasm górskich oddzielających wybrzeże od górskiego interioru. Pierwsze ślady niedawnych działań wojennych widzimy w okolicach zbiornika utworzonego na rzece Cetine. Wsie są opustoszałe , pozbawione mieszkańców , życia. Budynki mieszkalne zniszczone od pocisków artyleryjskich, często pozbawione dachów, powybijane szyby ,na ścianach widoczne ślady po kulach. Przy domach wraki spalonych samochodów. Co kilkanaście kilometrów mijamy posterunki policyjne i wojskowe. Kontrole nie są zbyt drobiazgowe, polegają na sprawdzeniu paszportów, nie ma sprawdzania samochodu, żadnych dodatkowych pytań. Natężenie ruchu na drodze dość duże, mijamy wiele ciężarówek i samochodów osobowych, wszystkie z rejestracją chorwacką.

Przejeżdżamy przez centrum Knina, dawnej stolicy Krainy. Miasto znane już było w czasach cesarstwa rzymskiego, później był ono siedzibą chorwackich królów do roku 1097, następnie dostawało się pod panowanie Bośni, Turcji, Wenecji, Austro-Węgier. Wszystkie budynki zniszczone- spalone, zbombardowane. Widać jednak , że życie powoli wraca do miasta. Funkcjonują już pierwsze urzędy państwowe, na budynkach urzędów wiszą flagi chorwackie: niebiesko-biało-czerwone z biało-czerwoną szachownicą ozdobioną pięcioma herbami różnych prowincji Chorwacji. W mieście mieszkają już pierwsi, na razie nieliczni osadnicy. Przed wojną Knin był ważnym węzłem kolejowym, dzisiaj nie widać by funkcjonowały połączenia kolejowe. Czynne są nieliczne jeszcze stacje benzynowe. Wyjeżdżamy z Knina, mijamy kolejne, opustoszałe wsie. Przejeżdżając przez jedną z nich ściągamy uwagę stada wygłodniałych psów. Na polach niezebrane zboża, w przydomowych ogrodach owocujące winorośla, pięknie kwitnące róże. Brak tylko ludzi. Jedynie w niektórych wsiach widać pojedynczych starych ludzi- nie wiemy czy wrócili do swych domów po ustaniu działań wojennych , czy też wojna nie wygnała ich ze wsi. Wędrują z dużymi pojemnikami w poszukiwaniu studni z wodą, dookoła drogi rozmieszczone są gęsto tabliczki informujące o zaminowaniu terenu.

Ludność chorwacka uciekając z wiosek oznaczała swe domostwa , mając nadzieję, że to uchroni ich dobytek przed zniszczeniem. Stąd na ścianach budynków liczne napisy: „ne udirat hrvat”. Jesteśmy na wysokości Bihaca, w odległości 10 km od miasta. Jeszcze kilka niedawno trwały tu zacięte walki między Bośniakami a Serbami Bośniackimi.

Po dalszych kilku minutach jesteśmy w jednym z najpiękniejszych miejsc Chorwacji w Parku Narodowym Jezior Plitvickich. Znajduje się tu kilka śródgórskich jezior położonych na różnych poziomach , z których wody spadają kilkudziesięciometrowymi kaskadami.

Obecnie w licznych hotelach stacjonują oddziały armii chorwackiej. Poza nami turystów jest tu bardzo niewielu, ale obsługa parku narodowego funkcjonuje , w kasie sprzedawane są wejściówki. W pobliskiej restauracji gości obsługują eleganccy kelnerzy w czarnych frakach. Poza granicami Parku spotykamy znowu ponurą rzeczywistość- opustoszałe , zniszczone wsie.

W Slunju rozmawiamy krótko z polskimi żołnierzami służącymi w oddziałach ONZ-u, są oni zakwaterowani w hotelu miejskim. Według ich opinii działania zbrojne na terenie Chorwacji to już przeszłość. Sporne pozostają jedynie tereny wschodniej Sławonii w okolicach Vukovaru.

Przy wyjeździe z miasta długa kolejka samochodów. To ekipy budowlane remontują zniszczony w czasie działań wojennych most na rzece Korana. Ślady wojny dostrzegamy jeszcze na odcinku kilkudziesięciu kilometrów, do miejscowości Karlovac. Dalej wjeżdżamy w tereny nie naruszone wpływami okrutnej wojny, toczy się normalne życie.